Mentoring zawodowy: Jak mentor może pomóc Ci osiągnąć cele zawodowe

Czym jest mentoring zawodowy i dla kogo?

Czy czujesz, że utknąłeś w miejscu w swojej karierze lub brakuje Ci pewności siebie, aby sięgnąć po kolejne wyzwania? A może masz jasno wyznaczone cele zawodowe, ale nie wiesz, jak skutecznie je osiągnąć? Mentoring zawodowy może być właśnie dla Ciebie. Mentoring zawodowy to partnerska relacja rozwojowa, w której doświadczona osoba – mentor – dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem z kimś mniej doświadczonym – mentee. Taka forma wsparcia opiera się na praktycznym przekazywaniu wiedzy, dawaniu wskazówek i wspólnym poszukiwaniu rozwiązań. Dzięki temu mentee może szybciej rozwijać swoje umiejętności zawodowe, budować pewność siebie i unikać błędów na drodze do osiągnięcia swoich celów zawodowych.

Mentoring zawodowy jest dla osób pragnących rozwijać swoje umiejętności i świadomie pokierować karierą zawodową. Niezależnie, czy dopiero stawiasz pierwsze kroki w pracy, czy jesteś już doświadczonym pracownikiem szukającym nowej perspektywy, czy planujesz zmianę branży – odpowiednio dobrany mentor pomoże Ci zobaczyć Twój potencjał i obrać właściwy kierunek. W dalszej części artykułu wyjaśnię dokładnie, czym jest mentoring, czym różni się od coachingu, jak przebiega proces mentoringu i jakie korzyści możesz dzięki niemu osiągnąć.

Czym jest mentoring i czym różni się od coachingu?

Pojęcia mentoring i coaching często bywają ze sobą mylone, choć różnice między tymi formami wsparcia są istotne. Mentoring to proces, w którym doświadczony mentor udziela wsparcia i doradza mentee, dzieląc się swoim doświadczeniem z danej branży czy dziedziny. Mentor pełni rolę przewodnika – oferuje praktyczne wskazówki, dzieli się wiedzą branżową i własnymi przykładami, a także często służy radą jako ktoś, kto “już to przeżył”. W praktyce mentoring polega na tym, że mentor pomaga mentee rozwijać się, zdobywać nowe umiejętności i pewność siebie poprzez dzielenie się swoim doświadczeniem. Jest to więc bardziej relacja typu mistrz–uczeń, gdzie doświadczony mentor dzieli się wiedzą i doświadczeniem, by wesprzeć mniej doświadczoną osobę.

Coaching natomiast to forma rozwoju, w której coach (niekoniecznie ekspert w Twojej branży) pełni rolę katalizatora zmiany. Coach nie przekazuje gotowych rozwiązań ani wiedzy branżowej – zamiast tego zadaje pytania, aktywnie słucha i pomaga klientowi (coachee) samodzielnie odkryć odpowiedzi i wypracować własne rozwiązania wyzwań. Innymi słowy, coach nie doradza wprost i nie mówi, co robić, lecz wspiera Cię w poszerzaniu perspektywy i motywuje do realizacji postawionych celów. Taka relacja ma często bardziej formalny charakter i koncentruje się na rozwijaniu potencjału osobistego oraz kompetencji miękkich. Warto też zauważyć, że relacja mentoringowa bywa bardziej koleżeńska i mniej formalna – mentor jest jak życzliwy przewodnik, podczas gdy relacja coach–klient jest na ogół bardziej sformalizowana i ustrukturyzowana.

Podsumowując różnice między tymi podejściami: mentor to zazwyczaj doświadczony praktyk w danej dziedzinie, który dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem, udziela wsparcia i radzi, jak rozwijać się zawodowo. Coach natomiast skupia się na procesie, nie musi być ekspertem od Twojej branży – jego zadaniem jest pomóc Ci poprzez odpowiednie pytania i narzędzia samodzielnie znaleźć drogę do celu. Obie formy wsparcia są wartościowe i często się uzupełniają, jednak każda z nich sprawdza się lepiej w nieco innych sytuacjach (o czym więcej powiem w dalszej części). Ważne, by rozumieć te różnice i świadomie wybrać to, czego akurat potrzebujesz.

Kim jest mentor i co mentor oferuje?

Mentor to doświadczona osoba w danym obszarze zawodowym, która ma bogate doświadczenie i chce się nim dzielić. Najczęściej jest to ktoś, kto przeszedł już ścieżkę, na której Ty dopiero stawiasz kroki – może to być np. doświadczony pracownik Twojej firmy, przedsiębiorca z sukcesami, ekspert branżowy albo lider, który ma za sobą lata praktyki. Mentor dzieli się swoją wiedzą merytoryczną, ale też swoim doświadczeniem – opowie o wyzwaniach, które napotkał, błędach, które popełnił, i o tym, co z nich wyniósł. Taka doświadczona osoba może wskazać Ci, na co zwrócić uwagę, jak rozwijać swoje umiejętności zawodowe i jak budować karierę, dzieląc się swoim doświadczeniem.

Co konkretnie oferuje mentor? Przede wszystkim wsparcie w zakresie Twojego rozwoju – dostosowane do indywidualnych potrzeb mentee. Mentor oferuje swoją perspektywę oraz wiedzę branżową, pomaga wyznaczyć lub doprecyzować cele mentoringu, a następnie wspiera w ich osiąganiu. Może to oznaczać doradzanie w planowaniu ścieżki kariery, podpowiadanie jak rozwijać konkretne kompetencje (np. umiejętności przywódcze czy zarządzanie zespołem) oraz udzielanie wsparcia i doradztwo w bieżących wyzwaniach zawodowych mentee. Dobry mentor często staje się też motywatorem – wierzy w potencjał swojego podopiecznego i pomaga mu ten potencjał zobaczyć (czasem mentee potrzebuje kogoś, kto wskaże jego mocne strony, których sam nie dostrzega). Mentor może również dzielić się kontaktami, otwierać przed mentee drzwi do nowych możliwości czy inspirować własnym przykładem.

Istotnym elementem jest to, że mentor to nie tylko “nauczyciel”, ale partner w rozwoju. Pomiędzy mentorem a mentee z czasem buduje się relacja oparta na zaufaniu i wzajemnym szacunku. Mentor nie ocenia, lecz słucha i udziela wsparcia i doradza, bazując na swoim praktycznym doświadczeniu w danym obszarze. Dzięki temu mentee czuje się bezpiecznie, by otwarcie dzielić się wyzwaniami i uczyć na bazie doświadczeń mentora. Właśnie znaczenie praktycznego doświadczenia mentora jest ogromne – to ono odróżnia mentoring od innych form rozwoju. Mentor “był w tym miejscu”, ma za sobą sukcesy i porażki, z których wyciągnął wnioski, i teraz dzieli się tą wiedzą z Tobą, dzieląc się swoim doświadczeniem, aby pomóc Ci uniknąć powielania tych samych błędów.

Mentoring zawodowy w praktyce – jak wygląda proces?

Choć każda relacja mentoringowa może wyglądać nieco inaczej (bo jest dostosowana do indywidualnych potrzeb mentee), zazwyczaj proces mentoringu przebiega według pewnych ram. Na początku następuje dopasowanie mentora i mentee – czasem mentee sam wybiera mentora, innym razem organizacja łączy pary. Kluczowe jest pierwsze spotkanie, podczas którego mentor i mentee poznają się, określają oczekiwania oraz wstępnie ustalają cele mentoringu. To dobry moment, by omówić, nad jakimi obszarami zawodowymi chcesz pracować (np. rozwój konkretnych umiejętności, planowanie ścieżki kariery, poprawa kompetencji komunikacyjnych czy przywódczych). Mentor pomaga doprecyzować te cele i razem tworzycie ogólny plan działania.

Dalej następuje właściwy proces mentoringu. Zwykle opiera się on na regularnych spotkaniach, czyli sesjach mentoringowych. Takie sesje mentoringowe mogą odbywać się na żywo lub zdalnie (np. poprzez wideorozmowę), trwać około 60-90 minut, a ich częstotliwość zależy od ustaleń – często jest to raz na dwa tygodnie lub raz w miesiącu. Podczas sesji mentoringowych rozmawiacie o postępach, wyzwaniach, pytaniach, które się pojawiły. Mentor dzieli się spostrzeżeniami, opowiada, jak on radził sobie w podobnych sytuacjach, udziela wsparcia i doradza w rozwiązywaniu problemów. Czasem zaproponuje Ci wykonanie konkretnego zadania między sesjami (np. przemyślenie pewnych kwestii, wypróbowanie nowego sposobu działania w pracy) – wszystko po to, byś mógł uczyć się poprzez praktykę.

W trakcie procesu bardzo ważna jest właśnie relacja pomiędzy mentorem a mentee. Bazuje ona na otwartej komunikacji, zaufaniu i poufności. Mentee musi czuć, że może szczerze mówić o swoich obawach czy błędach, a mentor – że jego wskazówki są brane pod uwagę. Dobre zaangażowanie obydwu stron jest kluczowe: mentor angażuje się, by udzielać wsparcia i doradzać, mentee angażuje się, by wdrażać ustalenia, eksperymentować z nowymi podejściami i dzielić się wynikami. Mentoring to proces iteracyjny – na bieżąco sprawdzacie, co działa, a co wymaga zmiany podejścia. Czasem pojawiają się nowe cele albo modyfikujecie plan, gdy zmienia się sytuacja mentee.

Taki proces zwykle trwa określony czas – np. 3 miesiące, 6 miesięcy, rok – choć bywa i bezterminowy, jeśli obie strony chcą kontynuować. Ważnym elementem jest ewaluacja: co jakiś czas warto zatrzymać się i sprawdzić, czy mentoring działa. Czy mentee robi postępy w wyznaczonych obszarach rozwoju? Czy czuje realne wsparcie i widzi efekty? (Więcej o tym, jak ocenić skuteczność mentoringu, w sekcji “Jak sprawdzić, czy mentoring działa?”). Dobry mentor będzie pytał mentee o feedback i o to, co jeszcze może poprawić w swoim stylu wsparcia. Wszystko po to, by mentoring rzeczywiście pomagał w osiąganiu celów zawodowych mentee.

Rodzaje mentoringu – który pasuje do Ciebie?

Mentoring zawodowy nie jest jednorodny – może przyjmować różne formy i style, w zależności od kontekstu i potrzeb. Wybór rodzaju mentoringu zależy od tego, czego szukasz i w jakiej sytuacji zawodowej się znajdujesz. Oto kilka popularnych form mentoringu:

• Mentoring kariery (indywidualny) – klasyczny układ jeden na jeden. Doświadczony mentor pomaga Ci planować i rozwijać karierę zawodową. To dobry wybór dla osób, które chcą świadomie pokierować swoim rozwojem zawodowym, awansować lub zmienić branżę. Mentor kariery wspiera Cię w wyznaczaniu celów zawodowych, ocenie Twoich mocnych stron i obszarów do rozwoju, a także doradza w decyzjach dotyczących kariery.
• Mentoring biznesowy – skierowany do przedsiębiorców lub menedżerów, którzy rozwijają własny biznes czy zespół. Mentor biznesowy to ktoś, kto odniósł sukces w biznesie i dzieli się swoją wiedzą, pomagając Ci unikać typowych pułapek, ulepszać strategie i rozwijać umiejętności przywódcze. Jeśli np. prowadzisz startup lub awansowałeś na stanowisko kierownicze i potrzebujesz wsparcia w zakresie zarządzania zespołem czy strategii, doświadczony mentor biznesowy będzie właściwym wyborem.
• Mentoring wewnątrz organizacji (korporacyjny) – wiele firm oferuje programy mentoringowe dla swoich pracowników. Zazwyczaj polega to na tym, że nowy lub mniej doświadczony pracownik jest łączony z mentorem z firmy (często z innego działu lub starszym stażem). Taki mentoring pomaga w rozwijaniu kompetencji pracowników, zwiększa ich zaangażowanie i ułatwia dzielenie się wiedzą w organizacji. Jest to popularna forma rozwoju zawodowego szczególnie w dużych firmach, ale także w administracji czy organizacjach non-profit. Jeśli Twoja firma ma program mentoringowy – warto z niego skorzystać, bo mentor zna realia firmy i pomoże Ci się w niej odnaleźć.
• Mentoring akademicki (uczelniany) – spotykany na uczelniach, gdzie np. starsi studenci lub absolwenci mentorują młodszych kolegów. Mentor (często absolwent z doświadczeniem zawodowym) udziela wsparcia i doradza studentowi w zakresie planowania kariery, wyboru specjalizacji, a nawet dzieli się wskazówkami dotyczącymi wejścia na rynek pracy. Jeśli jesteś studentem lub świeżym absolwentem pragnącym rozwijać się w konkretnej dziedzinie, poszukaj programów mentoringowych na swojej uczelni lub w organizacjach branżowych.
• Inne formy mentoringu – istnieją także takie formy jak mentoring grupowy (jeden mentor pracuje z grupą mentee o podobnych celach), peer mentoring (wzajemne wspieranie się osób na podobnym poziomie doświadczenia) czy reverse mentoring (młodszy stażem pracownik mentoruje starszego, np. w zakresie nowych technologii – tzw. mentoring odwrócony). Każdy z tych rodzajów ma nieco inny charakter. Dla Ciebie kluczowe jest zastanowić się, jaka forma będzie najbardziej komfortowa i efektywna. Jeśli wolisz indywidualną uwagę i relację opartą na zaufaniu – klasyczny mentoring jeden na jeden będzie najlepszy. Jeśli cenisz sobie uczenie się w grupie i wymianę doświadczeń między równymi sobie – mentoring grupowy lub peer mentoring mogą Cię zainteresować.

Wybierając rodzaj mentoringu, pomyśl o swoim celu. Czy jest nim ogólny rozwój kariery, zdobycie nowych umiejętności technicznych, a może budowanie pewności siebie w roli lidera? Każdy rodzaj mentoringu może być dostosowany do Twoich potrzeb – ważne, by świadomie dobrać formę i mentora, który najlepiej pomoże Ci osiągnąć to, czego pragniesz.

Dzięki mentoringowi: co zyskujesz w rozwoju zawodowym?

Wiele osób pyta: jakie konkretnie korzyści daje mentoring? Korzyści z mentoringu jest naprawdę wiele – zarówno namacalne rezultaty zawodowe, jak i bardziej subtelne, osobiste zmiany. Oto najważniejsze z nich, które możesz zyskać dzięki mentoringowi:

• Przyspieszony rozwój umiejętności zawodowych: Mentor pomaga Ci zdobywać nowe umiejętności i rozwijać kompetencje szybciej, niż gdybyś uczył się sam. Dzięki bezpośredniemu przekazywaniu praktycznej wiedzy z pierwszej ręki poprzez mentoring, uczysz się efektywniej – omijając część błędów i skracając czas potrzebny na opanowanie danej kompetencji.
• Jasno wytyczone cele i plan kariery: W ramach mentoringu określasz wraz z mentorem swoje cele zawodowe i kroki, by je osiągnąć. Taki konkretny plan rozwoju kariery daje Ci poczucie kierunku. Masz większą świadomość swoich mocnych stron, obszarów do rozwoju i wiesz, nad czym pracować, by zrealizować swój plan. To buduje Twoją pewność siebie, bo widzisz drogę naprzód.
• Wzrost pewności siebie i umiejętności miękkich: Mentor nie tylko uczy “twardych” umiejętności, ale pomaga również w budowaniu pewności siebie oraz rozwijaniu kompetencji miękkich. Poprzez konstruktywną informację zwrotną i wsparcie mentor pokazuje Ci, że potrafisz sprostać wyzwaniom. W efekcie zyskujesz większą wiarę w siebie jako profesjonalistę. Często mentee zauważają u siebie poprawę w komunikacji, umiejętności przywódczych czy pracy w zespole – bo mentor modeluje pewne postawy i zachęca do ich ćwiczenia.
• Szersza perspektywa i nowe spojrzenie: Doświadczony mentor pomaga spojrzeć na Twoją sytuację z innej perspektywy. Dzieląc się swoją historią i spostrzeżeniami, mentor pomaga mentee zobaczyć różne możliwości rozwiązania problemu czy rozwoju kariery, o których wcześniej nie myślałeś. Taka szersza perspektywa pozwala dostrzec Twój niewykorzystany potencjał i nowe ścieżki rozwoju. Mentee często mówi: “Nigdy bym na to nie wpadł sam” – to właśnie efekt mentoringu.
• Lepsze rezultaty zawodowe (awans, sukcesy): Mentoring przekłada się na konkretne osiągnięcia. Dzięki wsparciu mentora łatwiej osiągać wyznaczone cele – czy to zakończyć z sukcesem ważny projekt, zdobyć awans na wymarzone stanowisko, czy np. pomyślnie zmienić branżę. Badania potwierdzają, że mentoring zwiększa szanse na rozwój kariery i awans. Mówiąc krótko, mentoring to inwestycja, która realnie pomaga w osiąganiu sukcesów zawodowych.
• Relacja na lata i sieć kontaktów: Wielu mentee podkreśla, że jedną z największych wartości mentoringu jest relacja z mentorem. Taki doświadczony sprzymierzeniec w rozwoju często staje się później częścią Twojej sieci kontaktów zawodowych. Bywa, że nawet po zakończeniu formalnego procesu nadal możesz liczyć na jego radę czy wsparcie. Ponadto, mentor może przedstawić Cię innym profesjonalistom, otwierając drzwi do możliwości, o których sam byś nie wiedział. Networking i relacje z innymi ekspertami to dodatkowy bonus płynący z uczestnictwa w mentoringu.

Oczywiście korzyści z mentoringu odczuwa nie tylko mentee. Doświadczony mentor również czerpie satysfakcję – poprzez dzielenie się wiedzą utrwala własne doświadczenia, rozwija umiejętności komunikacyjne i przywódcze oraz czuje spełnienie, widząc rozwój swojego podopiecznego. To obustronna relacja, w której obie strony rosną. Jak widać, lista korzyści jest długa – nie bez powodu ponad 88% uczestników programów mentoringowych uważa mentoring za skuteczną formę rozwoju.

Mentoring a rozwój kompetencji pracowników

Mentoring nie tylko wspiera indywidualne kariery, ale stał się także ważnym narzędziem rozwoju talentów w firmach. Wielu pracodawców dostrzega, że programy mentoringowe to jedna z popularnych form rozwoju zawodowego pracowników, przynosząca konkretne korzyści dla organizacji. Jak mentoring przekłada się na rozwój kompetencji i zaangażowanie pracowników?

Przede wszystkim, mentoring w miejscu pracy ułatwia przekazywanie wiedzy i kompetencji między pracownikami. Doświadczony pracownik (mentor) dzieli się wiedzą z mniej doświadczonym kolegą – dzięki temu cenne know-how nie ginie, a młodszy pracownik szybciej nabywa wymagane umiejętności zawodowe. To szczególnie ważne w firmach, gdzie kadra się zmienia – mentoring pomaga zachować ciągłość wiedzy w zespole.

Po drugie, mentoring pozytywnie wpływa na zaangażowanie pracowników. Kiedy pracownik czuje, że firma inwestuje w jego rozwój poprzez dedykowanego mentora, rośnie jego motywacja i lojalność. Ma poczucie, że pracodawca widzi w nim potencjał i wspiera go w osiąganiu celów. Z badań wynika, że pracownicy objęci mentoringiem częściej deklarują zadowolenie z pracy i chęć pozostania w firmie dłużej. Taka inwestycja zwraca się pracodawcy w postaci mniejszej fluktuacji kadr i wyższej efektywności zespołów.

Mentoring wpływa też na rozwój kompetencji przywódczych i kadry rezerwowej. Starsi pracownicy, ucząc innych, rozwijają swoje umiejętności liderskie i – dzieląc się swoim doświadczeniem – kształtują przyszłych liderów organizacji. Młodsi zaś, korzystając z rad mentora, szybciej stają się gotowi do obejmowania bardziej odpowiedzialnych ról. Nieprzypadkowo wiele dużych firm (ponad 84% firm z listy Fortune 500) posiada formalne programy mentoringowe – uznają one, że jest to strategiczny element zarządzania talentami.

Warto zauważyć, że mentoring pomaga również w budowaniu pozytywnej kultury organizacyjnej. Relacja mentor–mentee oparta na zaufaniu promuje w firmie wartości takie jak współpraca, uczenie się od siebie nawzajem i otwartość na feedback. To z kolei przekłada się na lepszą atmosferę pracy i efektywniejsze zespoły.

W mentoringu firmowym jest jednak jedno „ale”, o którym warto wspomnieć – to kwestia zaufania. Aby zapewnić pełną swobodę i bezpieczeństwo rozmów, dobrze, jeśli mentor i mentee nie są ze sobą bezpośrednio powiązani służbowo. Idealnie, gdy pochodzą z różnych działów, a nawet krajów. Dzięki temu mentee może otwarcie poruszać tematy związane np. z relacjami z przełożonym czy wyzwaniami w zespole, bez obaw o konsekwencje zawodowe. Taki dystans wzmacnia neutralność i szczerość relacji mentoringowej.

Dodatkowo, posiadanie programu mentoringowego bywa atutem przy pozyskiwaniu nowych talentów – dla potencjalnych kandydatów to sygnał, że firma inwestuje w rozwój pracowników, co ułatwia rekrutację.

Podsumowując, z perspektywy pracodawcy mentoring to nie tylko pomoc indywidualnemu pracownikowi, ale i inwestycja w rozwój całej organizacji. Zaangażowanie pracowników rośnie, kluczowe kompetencje się rozwijają, a firma buduje reputację miejsca, które dba o ludzi. Jeśli Twoja firma oferuje mentoring – warto z tego skorzystać. A jeśli nie, być może warto zasugerować takie rozwiązanie, bo korzyści odczują wszyscy.

Mentoring z perspektywy mentee – jak się przygotować?

Decyzja o rozpoczęciu mentoringu to pierwszy krok. Drugim jest dobre przygotowanie się do roli mentee, aby w pełni skorzystać z tej formy wsparcia. Jak to zrobić? Oto kilka wskazówek z perspektywy mojej i moich klientów, którzy przechodzili przez proces mentoringowy:

1. Zdefiniuj swoje potrzeby i cele: Zanim zaczniesz, zastanów się, czym dokładnie jest mentoring dla Ciebie i w jakim obszarze rozwoju najbardziej potrzebujesz wsparcia. Czy potrzebujesz pomocy w rozwoju konkretnych umiejętności (np. nowych umiejętności technicznych, umiejętności przywódcze)? A może stoisz przed ważną decyzją zawodową i przyda Ci się perspektywa mentora? Jasne określenie oczekiwań pomoże Tobie i mentorowi ustalić cele mentoringu i kierunek pracy.
2. Bądź otwarty na feedback i naukę: Mentoring to pomoc, która działa wtedy, gdy jesteś gotów przyjmować uwagi i szczerze rozmawiać o swoich wyzwaniach. Mentor może wskazać obszary do poprawy, doradzić zmiany – podejdź do tego z otwartością. Pamiętaj, że celem mentora jest Ci pomóc, a nie oceniać. Traktuj feedback jako cenny element rozwoju osobistego i zawodowego. Przyjmuj rady mentora, ale też śmiało zadawaj pytania i dziel się swoimi przemyśleniami.
3. Przygotowuj się do sesji mentoringowych: Szanując czas mentora i swój, warto przed każdym spotkaniem zastanowić się, co chcesz omówić. Możesz zrobić listę zagadnień czy problemów, które pojawiły się od ostatniej rozmowy. Pomyśl też o sukcesach – co się udało osiągnąć od poprzedniej sesji? Taka refleksja pomoże ukierunkować rozmowę. Aktywne uczestnictwo w sesji mentoringowej – poprzez zadawanie pytań, notowanie ustaleń, raportowanie postępów – sprawi, że wyciśniesz z mentoringu maksimum korzyści.
4. Buduj relację opartą na zaufaniu: Pamiętaj, że pomiędzy mentorem a mentee powinna panować atmosfera szczerości i wzajemnego szacunku. Zachowaj poufność tego, czym dzieli się z Tobą mentor i oczekuj tego samego w drugą stronę. Jeśli coś Cię martwi lub nie jesteś pewien, czy dobrze się rozumiecie – mów o tym otwarcie. Dobra komunikacja jest kluczem. Im lepiej mentor Cię pozna, tym lepiej dostosuje formę wsparcia do Twoich potrzeb. Ty zaś im bardziej ufasz mentorowi, tym łatwiej będzie Ci przyjąć jego wskazówki do serca.
5. Wdrażaj ustalenia i bądź zaangażowany: Mentoring zadziała tylko wtedy, gdy będziesz zaangażowany. Samo chodzenie na spotkania nie wystarczy. Ważne jest, co zrobisz z wiedzą i poradami od mentora. Staraj się wcielać w życie ustalenia z sesji – testuj proponowane rozwiązania, rozwijaj umiejętności, nad którymi pracujecie. Pomiędzy spotkaniami wykonuj zadania, które sobie wyznaczyłeś lub które zasugerował mentor. Twój progres będzie w dużej mierze zależeć od Twojej proaktywności. Z moich doświadczeń wynika, że najtrudniejsze bywa właśnie wdrażanie ustaleń – bo oznacza to wychodzenie ze strefy komfortu, a to nigdy nie jest łatwe. Ale to właśnie tam, poza nią, zaczyna się prawdziwy rozwój. Pamiętaj – to Twoja kariera i Twój rozwój, mentor Cię poprowadzi, ale krok musisz zrobić Ty.

Dobrze przygotowany i zmotywowany mentee to marzenie każdego mentora. 🙂 Jeśli będziesz pamiętać o powyższych zasadach, z pewnością wyciągniesz z mentoringu pełnię wartości i zauważysz u siebie realny rozwój w obszarze zawodowym (i nie tylko).

Mentoring czy coaching – co wybrać w zależności od sytuacji zawodowej?

Często spotykam się z pytaniem: “Czy potrzebuję mentora, czy raczej coacha?” Odpowiedź brzmi: to zależy od Twojej sytuacji i potrzeb. Zarówno mentoring, jak i coaching to wartościowe formy wsparcia, ale każda z nich pasuje do nieco innych okoliczności. Oto kilka wskazówek, co wybrać w zależności od sytuacji:

• Chęć zdobycia konkretnych umiejętności lub wiedzy branżowej: Jeśli Twoim celem jest np. nauczyć się nowych narzędzi w pracy, zrozumieć realia awansu na wyższe stanowisko w Twojej firmie albo dowiedzieć się, jak efektywnie zarządzać zespołem – lepszym wyborem będzie mentoring. Mentor ma praktyczne doświadczenie w tych obszarach i dzieli się swoją wiedzą, więc szybko przekaże Ci konkretne wskazówki i najlepsze praktyki. Mentoring polega tu na bezpośredniej pomocy i doradztwie w pokonywaniu takich wyzwań.
• Praca nad postawą, motywacją, pewnością siebie: Jeśli czujesz, że blokują Cię wewnętrzne bariery – np. brak pewności siebie w podejmowaniu decyzji, trudność z organizacją czasu czy wątpliwości co do obranej ścieżki – wówczas coaching może być właściwszy. Coach pomoże Ci poprzez pytania dotrzeć do źródła tych blokad, zmienić sposób myślenia, wypracować własne strategie działania. Coaching jest świetny, gdy potrzebujesz wzmocnić się mentalnie, poukładać sobie cele i wartości albo poprawić tzw. kompetencje miękkie (komunikacja, zarządzanie sobą, radzenie sobie ze stresem).
• Zmiana kariery lub roli zawodowej: Tutaj często sprawdza się połączenie obu podejść. Mentor (np. z branży, do której chcesz wejść) będzie nieoceniony, by doradzić, jak zdobyć potrzebne kwalifikacje i rozwijać nowe umiejętności. Coach natomiast pomoże Ci zidentyfikować, czego tak naprawdę chcesz, co Cię motywuje i jak przygotować się mentalnie na zmianę. Jeśli jednak musisz wybrać jedno – zastanów się, czy bardziej brakuje Ci wiedzy/umiejętności (wtedy mentor) czy raczej klarowności co do własnych pragnień i pewności siebie (wtedy coach).
• Sytuacje w miejscu pracy: Gdy zmagasz się z konkretnym wyzwaniem w pracy – np. objąłeś nowy zespół i nie wiesz, jak zdobyć autorytet, albo masz konflikt w zespole do rozwiązania – mentor z doświadczeniem menedżerskim będzie jak znalazł, by doradzić i podpowiedzieć sprawdzone metody (mentoring to pomoc praktyczna w takich sytuacjach). Jeśli jednak czujesz, że sytuacja wymaga głębszej zmiany w Twoim podejściu (np. musisz stać się bardziej asertywny, lepiej zarządzać emocjami), coaching pozwoli Ci przepracować te kwestie w bezpiecznych warunkach.
• Preferowany styl nauki: Pomyśl też, jak lubisz się uczyć. Jeśli cenisz sobie konkret i jasne wskazówki – pewnie polubisz styl mentorski. Jeśli natomiast wolisz dochodzić do rozwiązań samodzielnie przy czyimś subtelnym wsparciu – bardziej spodoba Ci się coaching.

W praktyce wiele osób korzysta naprzemiennie z obu form, w zależności od tego, czego akurat potrzebują. Sama często bywam zarówno mentorem, jak i coachem dla moich klientów – czasem w jednej sesji przyjmuję bardziej rolę mentora (gdy klient pyta „Co byś zrobiła na moim miejscu?”), a innym razem przełączam się w tryb coacha (gdy widzę, że klient musi sam przepracować wewnętrzną decyzję). Nie trzeba więc na sztywno wybierać – najważniejsze to zastanowić się, jakiej formy wsparcia potrzebujesz w swojej obecnej sytuacji. A jeśli nie jesteś pewien – porozmawiaj ze specjalistą, opisz swoją sytuację, a on/ona pomoże Ci zdecydować, co w danym momencie da Ci największą wartość.

Jak sprawdzić, czy mentoring działa?

Załóżmy, że rozpocząłeś już proces mentoringu. Mija kilka tygodni lub miesięcy – skąd wiedzieć, czy to w ogóle przynosi efekty? Ocena skuteczności mentoringu bywa subtelna, bo wiele zmian dzieje się stopniowo. Oto kilka sposobów, by sprawdzić, czy mentoring działa:

• Porównaj punkty wyjścia i obecne postępy: Wróć myślami do początku mentoringu – jakie cele sobie postawiłeś, z jakimi wyzwaniami startowałeś? Teraz zobacz, gdzie jesteś. Czy udało Ci się osiągnąć któreś z założonych celów lub zrobić znaczący krok naprzód? Na przykład, jeśli na początku brakowało Ci pewności siebie w wystąpieniach publicznych – czy dziś czujesz się swobodniej zabierając głos na spotkaniach? Konkretne przykłady takich zmian to najlepszy dowód na postęp.
• Feedback od otoczenia: Często zmiany widać także z perspektywy innych. Może Twój przełożony lub współpracownicy zauważyli, że pracujesz pewniej, podejmujesz lepsze decyzje albo wykazujesz się nowymi umiejętnościami? Pozytywny feedback z zewnątrz („Widać, że mocno się rozwinąłeś w ostatnim czasie!”) sugeruje, że mentoring przynosi efekty w zakresie rozwoju kompetencji.
• Twoje samopoczucie i pewność siebie: Zwróć uwagę na siebie – jak się czujesz w sytuacjach, które dawniej były trudne? Mentoring często owocuje wzrostem pewności siebie i samoświadomości. Jeśli łapiesz się na tym, że mniej się stresujesz, szybciej znajdujesz rozwiązania problemów lub czujesz większą sprawczość w kierowaniu swoją karierą – to znak, że mentoring działa. Sukcesy, nawet te drobne, odnotowuj i świętuj – one świadczą o postępie.
• Realizacja konkretnych zadań/projektów: Przeanalizuj, czy udało Ci się zrealizować jakieś konkretne przedsięwzięcia dzięki mentoringowi. Może z pomocą mentora napisałeś świetny projekt, zdobyłeś nowego klienta albo pomyślnie poprowadziłeś trudną rozmowę z pracownikiem. Takie namacalne osiągnięcia pokazują, że wiedza od mentora przekłada się na praktykę – a więc mentoring spełnia swoją rolę.
• Regularne podsumowania z mentorem: W ramach Waszej współpracy możecie z mentorem umawiać się co jakiś czas na meta-rozmowę: co działa w naszym mentoringu, a co możemy usprawnić? Mentor może przedstawić Ci swoje obserwacje – np. zauważyć zmiany w Twojej postawie lub kompetencjach. Wspólnie możecie też ocenić poziom realizacji celów mentoringu. Jeżeli większość celów została osiągnięta lub jesteście na dobrej drodze, to bardzo pozytywny sygnał. Jeśli czegoś nie udało się zrealizować – to też cenna informacja, by zastanowić się dlaczego i wyciągnąć wnioski.

Pamiętaj, że mentoring to proces, nie magiczna pigułka. Daj sobie i mentorowi czas. Często dopiero po kilku miesiącach widać wyraźne efekty w zachowaniu czy wynikach zawodowych. Jednak cierpliwość popłaca – krok po kroku mentoring powinien przybliżać Cię do osiągnięcia celów zawodowych, które wyznaczyłeś na początku. Jeśli po dłuższym czasie naprawdę nie widzisz żadnej poprawy, porozmawiaj szczerze z mentorem. Być może trzeba zmienić podejście, przeformułować cele, a czasem (choć rzadko) zmienić mentora. Ale takie sytuacje należą do rzadkości – zazwyczaj, przy obopólnym zaangażowaniu, mentoring przynosi bogate owoce.

Podsumowanie – mentoring jako narzędzie sukcesu zawodowego

Dzięki mentoringowi (czyli relacji z doświadczonym mentorem) możesz nie tylko szybciej się uczyć i rozwijać swoje umiejętności, ale także zyskać cenne wsparcie emocjonalne i strategiczne w ważnych momentach kariery. Mentoring zawodowy to potężne narzędzie rozwoju – zarówno dla indywidualnych profesjonalistów, jak i dla firm. Mentor pomaga wytyczać ścieżkę, unikać ślepych zaułków i wydobyć Twój ukryty potencjał. Z własnego doświadczenia mogę dodać, że jedne z najbardziej spektakularnych przemian u moich klientów następowały właśnie dzięki mentoringowi – kiedy teoria spotykała się z praktyką, a wiedza z lat doświadczeń mentora stawała się udziałem mentee.

Jeśli zastanawiasz się, czy mentoring to pomoc odpowiednia dla Ciebie, odpowiedz sobie na pytanie: czy pragnę się rozwijać i osiągnąć więcej w mojej karierze, korzystając z wiedzy kogoś bardziej doświadczonego? Jeżeli tak – warto spróbować. Dobrze dobrany mentor i prawidłowo przeprowadzony proces mentoringowy mogą stać się trampoliną do Twojego sukcesu zawodowego.

Na koniec serdecznie zachęcam: skorzystaj z pomocy mentora, jeśli masz taką możliwość. Możesz w ten sposób zaoszczędzić lata prób i błędów, zyskać nowe umiejętności, pewność siebie i przyspieszyć swój rozwój. To inwestycja w siebie, która procentuje na wiele sposobów.

Jeśli masz pytania lub chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak mentoring mógłby wyglądać w Twoim przypadku – zapraszam do kontaktu. Jako doświadczona mentorka i coach pomogłam już wielu osobom w osiągnięciu ich celów zawodowych i z radością podzielę się swoją wiedzą i doświadczeniem również z Tobą.

O autorze
Agnieszka Miliszkiewicz-Pajdzińska – coach kariery, trener i autorka książki „Sposób na karierę” oraz „Własna firma po 40-tce”. Od 20 lat wspiera ludzi w rozwoju zawodowym, zmianie ścieżki kariery i budowaniu biznesu w oparciu o talenty Gallupa.

🔗 Profil LinkedIn
📚 Zobacz książki i programy w sklepie