60–70% moich klientów było w terapii. Przypadek

Coraz częściej łapię się na tym, że kiedy zaczynam pierwszą sesję z nowym klientem, w którymś momencie rozmowy pojawia się zdanie: „Byłam w terapii” albo „Jestem w trakcie leczenia”, „Pracuję z psychologiem od jakiegoś czasu”. Nie pada to na początku.

Nie jest to wątek wiodący. Raczej element historii. Ale kiedy zaczęłam się nad tym zastanawiać, uświadomiłam sobie, że to nie jest pojedynczy przypadek. To stały wzorzec. Myślę, że około 60–70% osób, które trafiają do mnie na doradztwo zawodowe, ma za sobą epizod depresyjny, dłuższą psychoterapię albo regularną opiekę psychologiczną. I zadałam sobie pytanie: czy to jest przypadek, czy coś głębszego? Z mojej perspektywy to ma sens.

Bardzo często praca nad sobą zaczyna się od próby zrozumienia, dlaczego jest tak trudno. Dlaczego codzienne funkcjonowanie kosztuje więcej energii niż kiedyś. Dlaczego praca, która „powinna” satysfakcjonować, zaczyna przytłaczać. Psychoterapia pomaga nazwać emocje, zrozumieć wzorce, zobaczyć mechanizmy, które powtarzają się w relacjach i w pracy. Daje język do opisu tego, co wcześniej było tylko napięciem. Ale w pewnym momencie pojawia się kolejne pytanie: dobrze, rozumiem siebie lepiej. I co dalej zawodowo? I wtedy często słyszę, że to właśnie terapeuta powiedział: „Może warto porozmawiać z doradcą zawodowym”.

Jeśli temat zaczyna dotyczyć nie tylko przeszłości, ale przyszłości, nie tylko emocji, ale decyzji, to naturalnym krokiem jest przejście z obszaru terapii do obszaru planowania kariery. Dane pokazują, że związek między dobrostanem psychicznym a funkcjonowaniem zawodowym jest silny. Według Światowej Organizacji Zdrowia około 15% dorosłych w wieku produkcyjnym doświadcza zaburzeń psychicznych, które mają realny wpływ na pracę i zdolność podejmowania decyzji zawodowych (WHO, Mental health at work, 2023).

Badania dotyczące indecyzyjności zawodowej wskazują, że objawy depresyjne i lękowe są istotnie powiązane z trudnością w podejmowaniu decyzji dotyczących kariery oraz z negatywnymi przekonaniami na temat własnych możliwości (Sampson, Peterson, Lenz, Reardon, 1996; aktualizacje badań publikowane m.in. w Journal of Career Assessment). Z kolei przeglądy badań nad coachingiem kariery pokazują, że interwencje oparte na podejściu poznawczo-behawioralnym mogą redukować nie tylko niepewność zawodową, ale również poziom objawów depresyjnych i lękowych (np. badania publikowane w 2023 r. w czasopiśmie Frontiers in Psychology).

To oczywiście nie oznacza, że terapia „prowadzi” do doradztwa zawodowego. Ale pokazuje, że kiedy człowiek zaczyna pracować nad sobą, naturalnie dochodzi do miejsca, w którym musi zadać pytanie o pracę. Bo praca zajmuje ogromną część życia. I jeśli przez lata funkcjonowało się w środowisku, które było w konflikcie z wartościami, predyspozycjami czy potrzebą autonomii, to nawet najlepsza praca nad emocjami nie rozwiąże problemu całkowicie. Zauważam też coś jeszcze. Osoby, które były w terapii, często przychodzą z większą gotowością do autorefleksji. Potrafią mówić o swoich lękach bez wstydu. Szybciej rozpoznają, kiedy sabotują same siebie.

Mają świadomość, że zmiana nie polega na ucieczce, tylko na decyzji. To sprawia, że praca nad kierunkiem zawodowym jest głębsza i bardziej świadoma. Dlatego coraz rzadziej myślę o tym jak o przypadkowej zbieżności. Widzę raczej ciągłość procesu. Najpierw ktoś porządkuje swoje wnętrze, uczy się rozumieć emocje i historię. Potem przychodzi moment, w którym chce przełożyć tę świadomość na realne decyzje zawodowe. Psychoterapia nie zastępuje doradztwa zawodowego. Doradztwo zawodowe nie zastępuje terapii. Ale razem tworzą logiczną sekwencję, jeśli celem jest nie tylko przetrwać, lecz świadomie kształtować swoje życie.

Być może to właśnie dlatego tak wielu moich klientów trafia do mnie po wcześniejszej pracy z psychologiem. Nie dlatego, że są „słabsi”. Wręcz przeciwnie. Dlatego, że mieli odwagę zatrzymać się, przyjrzeć sobie i zrobić pierwszy krok. A drugi często prowadzi w stronę decyzji zawodowej.

Jeśli jesteś w takim miejscu, w którym czujesz, że praca nad emocjami już się zaczęła, ale pytanie „co dalej z moją karierą?” wciąż pozostaje bez odpowiedzi, to może to nie jest przypadek. Może to naturalny etap procesu.